PFAS is de verzamelnaam voor meer dan 6.000 chemische stoffen die je gezondheid kunnen schaden als je er langdurig wordt aan blootgesteld.
In juni 2021 besliste de Vlaamse Regering om alle locaties met een verhoogd risico op PFAS-verontreiniging in kaart te brengen. Momenteel laat de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) overal in Vlaanderen verkennende bodemonderzoeken uitvoeren naar de aanwezigheid van PFAS onder andere op sites met brandweerkazernes en oefenterreinen van brandweer.
Meer info vind je hier:
- Over PFAS: kenmerken, verspreiding, risico's en maatregelen
- PFAS: algemene info en tips om blootstelling te verminderen
2 sites in Lede
SITE PARKING ADMINISTRATIEF CENTRUM/BURGERHUIS
De parking werd sinds de jaren ’80 tot en met 2015 occasioneel gebruikt voor demonstraties van brandbestrijding met professionele blusmiddelen waaronder blusschuim. Een aantal van dergelijke blusschuimen bevatten PFAS. OVAM liet op de site een verkennend bodemonderzoek naar PFAS uitvoeren. Er werden stalen genomen van de aarde en ook het grondwater werd onderzocht.
Conclusie van het verkennende onderzoek
- Wat het vaste deel van de aarde betreft: Er komt een gemengd, overwegend nieuwe PFAS-verontreiniging* in de grond voor waarvoor er geen sprake is van een duidelijke aanwijzing voor een ernstige bodemverontreiniging. Er dient bijgevolg geen beschrijvend bodemonderzoek uitgevoerd te worden. De verontreiniging is te wijten aan de blusoefeningen in de periode van jaren ’80 tot 2015.
- Wat het grondwater betreft: Er komt een gemengd, overwegend nieuwe PFAS verontreiniging* in het grondwater voor waarvoor er een duidelijke aanwijzing is voor een ernstige bodemverontreiniging. Er is bijgevolg een beschrijvend bodemonderzoek noodzakelijk.
Voor de bodemverontreiniging met PFAS zijn geen voorzorgsmaatregelen of veiligheidsmaatregelen noodzakelijk. Om de blootstelling aan de bodemverontreiniging met PFAS te beperken zijn er na advies van het Agentschap Zorg en Gezondheid mogelijk ‘no regret’ maatregelen van toepassing, die terug te vinden zijn op hun website. De prioriteitsklasse voor de onderzoekslocatie is 4c.
* Overwegend nieuwe PFAS-verontreiniging: 43% historisch, 15 jaar voor 1995 en 57% nieuw, 20 jaar na 1995
Voorzorgsmaatregelen
Ook al staat in het verslag dat er ‘geen voorzorgsmaatregelen of veiligheidsmaatregelen noodzakelijk’ zijn, vraagt het Agentschap Zorg en Gezondheid om de in april afgekondigde voorzorgsmaatregelen aan te passen. Ze adviseren om binnen een straal van 500m van de site (middelpunt cirkel = peilbuis P2022) een aantal voorzorgsmaatregelen (no regret-maatregelen) in acht te nemen.
Wie binnen deze perimeter woont, wordt ook schriftelijk op de hoogte gesteld van de voorzorgsmaatregelen.
De voorzorgsmaatregelen die het AZG voorstelt verschillen naargelang de locatie. Hoe dichter bij de plaats waar de demonstraties van brandbestrijding werden gehouden, hoe meer maatregelen van toepassing zijn. Op de PFAS-kaart kan je zien waar welke voorzorgsmaatregelen gelden.
Site parking Administratief centrum/Burgerhuis en de aangrenzende site (park)
- Laat kinderen niet spelen op onbedekt terrein op de site. Gras of gehakseld materiaal is voldoende om de grond te bedekken.
- Afhankelijk van het gebruik en de weersomstandigheden: maak het verharde terrein op de site regelmatig schoon met water.
- Vermijd dat braakliggende of losse grond op de site verstuift of verwaait.
! Voor deze zone gelden uiteraard ook de voorzorgsmaatregelen die gelden voor de zone van 100 m en 500 m rond de site.
Site parking Administratief centrum/Burgerhuis en site brandweerkazerne en in een zone van 100m rond de sites te rekenen vanaf de perceelsgrens
- Voor kinderen tot 12 jaar, immuunverzwakte personen en vrouwen die zwanger willen worden, zwanger zijn of borstvoeding geven:
- Eet geen zelfgeteelde groenten en zelfgeteeld fruit.
- Eet geen eieren van eigen kippen.
- Eet geen zelfgeteeld kleinvee, zoals kippen en konijnen.
- Algemene bevolking:
- Eet je zelfgeteelde groenten of fruit? Wissel dan af met producten uit de handel en eet elke dag gevarieerd. Was jouw fruit en groenten goed met water voor je ze eet.
- Eet maximaal 1 ei per week van eigen kippen.
- Gebruik jouw compost niet als meststof voor jouw tuin.
- Vermijd dat braakliggende of losse grond verstuift of verwaait.
- Goede hygiëne toepassen:
- Was jouw handen regelmatig, zeker voor de maaltijd.
- Maak jouw huis binnen schoon met water.
- Afhankelijk van het gebruik en de weersomstandigheden: Maak verharde delen buiten, zoals jouw oprit en terras, schoon met water.
! Voor deze zone gelden uiteraard ook de voorzorgsmaatregelen die gelden voor de zone van 500 m rond de site.
De site parking Administratief centrum/Burgerhuis en in een zone van 500m rond de site: met middelpunt peilbuis P2202:
- Gebruik jouw grondwater niet als drinkwater, ook niet om thee, koffie of ijsblokjes te maken of om ermee te koken.
- Gebruik jouw grondwater niet om jouw zwembad vullen en moestuin water te geven.
- Grondwater kan gebruikt worden voor laagwaardige toepassingen zoals jouw auto wassen, toilet doorspoelen, oprit afspuiten en sierplanten water geven maar vanuit duurzaamheidsoogpunt gebruik je hiervoor best regenwater i.p.v. grondwater.
! Voor alle duidelijkheid: met ‘grondwater’ wordt putwater bedoeld, dus het water dat in de bodem aanwezig is en vanuit een waterput opgepompt wordt. Regenwater is geen grondwater: u mag dus perfect jouw regenwater verder gebruiken.
Algemene aanbevelingen voor alle omwonenden van mogelijk PFAS-verontreinigde zones:
Gezonde voeding is voor iedereen belangrijk. Volg de aanbevelingen in de voedingsdriehoek en eet gevarieerd, van verschillende bronnen.
Voor alle aansluitbare putwatergebruikers: sluit u aan op het openbaar waterleidingnet.
De voorzorgsmaatregelen worden genomen uit voorzichtigheid in afwachting van meer wetenschappelijke informatie en bijkomend onderzoek en zijn bedoeld om de bevolking te beschermen. Ze gelden dus zolang het (verdere) onderzoek naar de verontreiniging en naar de effecten van PFAS op de gezondheid loopt.
Verder onderzoek op en in de omgeving van de site
De OVAM heeft de gemeente gevraagd om een vervolgonderzoek (een beschrijvend bodemonderzoek) te laten uitvoeren. In dat onderzoek wordt de verontreiniging van het grondwater verder in kaart gebracht en wordt er nagegaan of er van die verontreiniging een risico uitgaat voor mens en milieu.
Van zodra de resultaten van het verdere onderzoek beschikbaar zijn, wordt hierover gecommuniceerd.
SITE BRANDWEERKAZERNE
Op deze site werden blusschuimmiddelen opgeslagen die mogelijks PFAS bevatten. Op deze site zal OVAM nog een verkennend bodemonderzoek uitvoeren. De timing hiervoor is nog niet gekend. Van zodra de resultaten van het verkennende bodemonderzoek beschikbaar zijn, wordt hierover gecommuniceerd.
Voor de omwonenden binnen een straal van 100 m rond deze site gelden dezelfde voorzorgsmaatregelen als voor de omwonenden in de zone van 100 m rond de site parking Administratief centrum/Burgerhuis.
Update: De gemeente liet ondertussen op deze site zelf een oriënterend bodemonderzoek uitvoeren door een erkend bodemsaneringsdeskundige. De OVAM besloot op basis van de resultaten in dit onderzoek dat voor deze site geen bijkomend bodemonderzoek (beschrijvend bodemonderzoek) nodig is.
Tips voor iedereen
PFAS komt in verschillende producten voor. Zowel in Vlaanderen als in Europa nemen overheden momenteel maatregelen om de blootstelling aan PFAS van de bevolking te verminderen. Daarnaast kan je ook zelf dingen doen om jouw blootstelling aan PFAS te verminderen.
Onderaan deze pagina kan je nuttige tips van het Agentschap Zorg & Gezondheid downloaden om dagdagelijks jouw blootstelling te beperken. Je vindt er ook een checklist met eenvoudige maatregelen die je kan nemen om jouw blootstelling aan PFAS te verminderen.
Meer info
- Alle informatie en de meest recente updates rond PFAS vind je op de website. Op de PFAS-kaart Vlaanderen vind je ook meer informatie over de aanpak en de stand van het onderzoek, en de bijbehorende no regret-maatregelen in jouw buurt. De PFAS-kaart kan je hier raadplegen.
- Algemene vragen over PFAS: pfas@vlaanderen.be.
- Lokale informatie: milieudienst.
De OVAM, het Agentschap Zorg & Gezondheid en de gemeente blijven nauw samenwerken om de PFAS-problematiek verder in kaart te brengen.